Elektriklenme Test-3
FENGEZEGENİ
⚡ 6. ÜNİTE: ELEKTRİKLENME – 3. ÖZEL TEST
Nötr K iletken küresine, negatif (-) yüklü plastik bir çubuk temas ettirilmeden yaklaştırılıyor. Küre bu durumdayken yalıtkan sapından tutularak ortadan ikiye bölünüyor ve parçalar birbirinden uzaklaştırılıyor.
Çubuğa yakın olan 1. parça ile çubuktan uzak olan 2. parçanın yük durumları sırasıyla ne olur?
✨ Cevabı Görmek İçin Tıkla!
Açıklama: Negatif yüklü çubuk yaklaştırıldığında elektronlar uzak tarafa (2. parçaya) itilir. Çubuğa yakın tarafta (1. parça) pozitif yük fazlalığı kalır. Bu durumdayken ikiye bölündüklerinde 1. parça pozitif (+), 2. parça negatif (-) olur.
Yaprakları kapalı olan nötr bir elektroskoba, elektrik yüküyle yüklü olduğu bilinen X cismi temas ettirilmeden yaklaştırılıyor ve elektroskobun yapraklarının açıldığı gözlemleniyor.
Bu gözleme dayanarak aşağıdakilerden hangisi kesinlikle söylenebilir?
✨ Cevabı Görmek İçin Tıkla!
Açıklama: Temas ettirilmeden yaklaştırıldığında yaprakların açılması etki ile elektriklenmedir. Cisim uzaklaştırıldığında yapraklar tekrar kapanır, kalıcı bir yük alışverişi olmamıştır.
Pozitif (+) yüklü iletken bir küre, nötr ve iletken olan L küresine dokundurulup ayrılıyor.
Dokunma sonrasında L küresinin yük durumu ve gerçekleşen yük hareketi aşağıdakilerden hangisinde doğru açıklanmıştır?
✨ Cevabı Görmek İçin Tıkla!
Açıklama: Dokunma ile elektriklenmede cisimler aynı cins yükle yüklenir. Hareket eden tanecikler sadece elektronlardır. Pozitif cisim nötr L küresindeki elektronları çeker, L elektron kaybettiği için pozitif (+) yüklenir.
Van de Graaff jeneratörüne dokunan bir öğrencinin saç tellerinin havaya kalkarak birbirinden uzaklaştığı görülür.
Saç tellerinin birbirinden uzaklaşmasının temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
✨ Cevabı Görmek İçin Tıkla!
Açıklama: Cihazdan vücuda aktarılan statik yükler tüm saç tellerini aynı cins yükle yükler. Aynı cins yükler birbirini ittiği için saç telleri kabarak birbirinden uzaklaşır.
Cisimlerin elektrik yük durumlarına göre sınıflandırılmasıyla ilgili yapılan tanımlamalar aşağıda verilmiştir:
– I. Proton sayısı elektron sayısına eşit olan cisimler “Nötr Cisim”dir.
– II. Elektron sayısı proton sayısından fazla olan cisimler “Negatif Yüklü Cisim”dir.
– III. Nötr cisimlerde hiç elektrik yükü bulunmaz.
Verilen bu ifadelerden hangileri doğrudur?
✨ Cevabı Görmek İçin Tıkla!
Açıklama: I ve II numaralı ifadeler doğrudur. III numaralı ifade yanlıştır; çünkü nötr cisimlerde yük yok değildir, artı ve eksi yük sayıları birbirine eşittir.
Aynı ortamda bulunan yüklü K, L ve M cisimleri ile ilgili şu bilgiler verilmektedir:
– K cismi, L cismini itmektedir.
– K cismi, M cismini çekmektedir.
Buna göre L and M cisimleri birbirine yaklaştırıldığında aralarındaki etkileşim nasıl olur?
✨ Cevabı Görmek İçin Tıkla!
Açıklama: K ve L birbirini ittiğine göre aynı cins yüklüdür (örn: ikisi de +). K, M’yi çektiğine göre M zıt yüklüdür (-). Bu durumda aynı yüklü L (+) ile zıt yüklü M (-) birbirini çeker.
Yün kumaşa sürülen ebonit (plastik) çubuk negatif (-), ipek kumaşa sürülen cam çubuk ise pozitif (+) elektrik yüküyle yüklenir.
Buna göre yün kumaşa sürülmüş plastik çubuk, nötr hafif kâğıt parçalarına yaklaştırıldığında ne gözlemlenir?
✨ Cevabı Görmek İçin Tıkla!
Açıklama: Yüklü cisimler (ister pozitif ister negatif olsun) nötr hafif cisimleri etki ile kutuplandırarak çekerler.
Elektriklenme olayları sırasında atom yapısındaki parçacıkların hareketi incelenmektedir.
Sürtünme, dokunma veya etki ile elektriklenme süreçlerinin tümünde maddeler arasında yer değiştirebilen tek atom altı parçacık hangisidir?
✨ Cevabı Görmek İçin Tıkla!
Açıklama: Atom çekirdeğinde bulunan proton ve nötronlar sıkıca bağlıdır ve hareket etmezler. Elektriklenme olaylarında katmanlarda bulunan negatif yüklü **elektronlar** alınıp verilir ya da yer değiştirir.
Fabrika bacalarına takılan elektrostatik baca filtreleri, bacadan çıkan zehirli duman ve toz parçacıklarının çevreye yayılmasını engellemek için tasarlanmıştır.
Elektrostatik baca filtrelerinin tozları tutabilmesi statik elektriğin hangi temel kuralına dayanır?
✨ Cevabı Görmek İçin Tıkla!
Açıklama: Baca filtresinde toz parçacıkları bir yükle (örn: eksi), tutucu levhalar ise zıt yükle (örn: artı) yüklenir. Zıt yükler birbirini çektiği için tozlar filtreye yapışır ve havaya karışmaz.
Topraklama, yüklü bir cismin bir iletken yardımıyla toprakla birleştirilerek nötr hale getirilmesi işlemidir.
Negatif (-) yüklü iletken bir küre topraklandığında gerçekleşen olay aşağıdakilerden hangisidir?
✨ Cevabı Görmek İçin Tıkla!
Açıklama: Negatif yüklü cisimde elektron fazlalığı vardır. Cisim topraklandığında üzerindeki fazla elektronlar toprağa akar ve cisim nötr (yüksüz dengede) hale gelir.
Bir araştırmacı iki iletken kürenin bir elektriklenme türüyle yüklendiğini ve en son aşamada her iki kürenin de aynı cins elektrik yüküne sahip olduğunu belirlemiştir.
Bu kürelerin yüklenmesini sağlayan elektriklenme türü aşağıdakilerden hangisi olabilir?
✨ Cevabı Görmek İçin Tıkla!
Açıklama: Dokunma ile elektriklenmede dokundurulan cisimler kesinlikle **aynı cins** (ya ikisi de +, ya ikisi de -) yükle yüklenirler. Sürtünmede ise zıt yüklenirler.
Fotokopi makineleri belgenin görüntüsünü kâğıda aktarırken tambur (silindir) üzerine toner tozlarını çeker.
Fotokopi makinesinin çalışmasında yararlanılan temel fen ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?
✨ Cevabı Görmek İçin Tıkla!
Açıklama: Fotokopi makinesinde tambur üzerinde oluşturulan yüklü bölgeler toner tozlarını statik elektrik çekim kuvvetiyle kendine yapıştırır.
Şimşek ve yıldırım doğada gerçekleşen elektriklenme örnekleridir.
Şimşek ve yıldırım olayları arasındaki temel fark aşağıdakilerden hangisidir?
✨ Cevabı Görmek İçin Tıkla!
Açıklama: İki yüklü bulut arasındaki elektrik boşalmasına şimşek, bulut ile yeryüzü arasındaki elektrik boşalmasına ise yıldırım denir.
Elektroskop, bir cismin yüklü olup olmadığını anlamamıza yarayan düzenektir. Yaprakları açık pozitif (+) yüklü bir elektroskoba K cismi dokundurulduğunda yaprakların tamamen kapandığı görülüyor.
Buna göre dokundurulan K cisminin yük durumu için ne söylenebilir?
✨ Cevabı Görmek İçin Tıkla!
Açıklama: Elektroskobun yapraklarının tamamen kapanması net yükün nötrlenmesi demektir. Pozitif elektroskobu nötrlemek için zıt cins (-) yüklü bir cisim dokundurulmalıdır.
Benzin ve akaryakıt taşıyan tankerlerin arka kısmında yere değecek şekilde sarkan metal bir zincir bulunur.
Tankerlerde metal zincir kullanılmasının temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
✨ Cevabı Görmek İçin Tıkla!
Açıklama: Araç hareket ettikçe hava ve yol sürtünmesiyle tankerde statik elektrik birikir. Metal zincir bu fazla yükü sürekli toprağa vererek (topraklama) kıvılcım çıkmasını ve yangını önler.
İki cisim birbirine yaklaştırıldığında aralarında bir elektriksel kuvvet oluşur.
Cisimlerin birbirini kesinlikle ittiği bir deneyde bu iki cisim hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
✨ Cevabı Görmek İçin Tıkla!
Açıklama: Yüklü cisimler nötr cisimleri de çekebilir, zıt yüklüler de birbirini çeker. Ancak **itme** olayı **sadece aynı cins yüklü** cisimler arasında gerçekleşir.
Pozitif (+) yüklü bir iletken küre toprak hattına bağlandığında (topraklandığında) nötr hale gelir.
Bu nötrleşme esnasında yük akışının yönü nasıl gerçekleşir?
✨ Cevabı Görmek İçin Tıkla!
Açıklama: Pozitif yüklü cisimlerde elektron eksikliği vardır. Topraklama yapıldığında topraktan cisimsel eksikliği tamamlamak üzere eksi yükler (elektronlar) geçer.
Otomobiller boyanırken püskürtülen boya tanecikleri ile otomobilin metal gövdesi statik elektriklenme yöntemiyle yüklenir.
Boyanın kaporta üzerine pürüzsüz ve dökülmeden yapışması için boya ve kaportanın yük durumları nasıl olmalıdır?
✨ Cevabı Görmek İçin Tıkla!
Açıklama: Zıt yüklerin birbirini çekmesi prensibinden yararlanarak boya ve metal yüzey zıt yüklenir. Böylece boya damlaları yüzey tarafından güçlü bir şekilde çekilerek pürüzsüz yapışır.
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında fen bilimleri dersinde öğrenciler bilimsel bilgiye ulaşma, verileri kaydetme ve doğru yorumlama becerilerini (FBAB) geliştirirler.
Elektriklenme konusunda deney yapan bir öğrencinin sergilemesi gereken en uygun bilimsel tutum aşağıdakilerden hangisidir?
✨ Cevabı Görmek İçin Tıkla!
Açıklama: Bilimsel süreç becerilerinde ve Maarif Modeli değerlerinde verilerin dürüstçe, tarafsızca ve objektif olarak kaydedilmesi esastır.
Kış günlerinde plastik kaydıraktan kayan bir çocuğun saçlarının dikleştiği ve kaydıraktan indikten sonra metal park çitine dokunduğunda küçük bir “çıt” sesiyle elektrik çarptığı gözlemlenir.
Bu süreçte yaşanan olayların sırasıyla elektriklenme çeşitleri ile eşleştirilmesi aşağıdakilerden hangisidir?
✨ Cevabı Görmek İçin Tıkla!
Açıklama: Kaydırakla kıyafetin teması ve temassız sürtünmesi sürtünmeyle elektriklenmedir. Biriken yükün metala temas anında kıvılcımla aktarılması ise dokunma ve yük boşalmasıdır (deşarj).