Işığın Yansıması Ve Renkler 4
fengezegeni • 6. Sınıf Fen Bilimleri
4. Ünite: Işığın Yansıması ve Renkler – Test 4
Soruların doğru yanıtını ve detaylı çözümünü incelemek için yeşil butonlara tıklayabilirsiniz.
Soru 1:
Bir gece yarısı otoyolda seyreden bir sürücü, yol kenarındaki trafik levhalarının ve şerit çizgilerinin üzerinde hiçbir elektrik bağlantısı bulunmamasına rağmen aracının farları vurduğunda parlayarak net bir şekilde göründüğünü fark ediyor.
Trafik levhalarının bu şekilde gece karanlığında sürücülere yol göstermesini sağlayan temel fiziksel olay aşağıdakilerden hangisidir?
A) Levhaların gündüz depoladığı ısı enerjisini gece elektrik enerjisine dönüştürmesi
B) Levhaların üzerine düşen beyaz ışığı kırarak sadece sarı renge ayırması
C) Farlardan çıkan ışık ışınlarının levha yüzeyindeki yansıtıcı taneciklere çarpıp sürücünün gözüne geri dönmesi
D) Koyu renkli asfaltın ışığı yansıtarak levhaları alttan aydınlatması
✔ Cevabı ve çözümü göster
Çözüm: Trafik levhaları ışık kaynağı değildir; üzerlerindeki özel yansıtıcı (reflektör) kaplamalar sayesinde araç farlarından gelen ışığı sürücünün gözüne doğru geri yansıtarak görünür hâle gelirler.
Soru 2:
Bir öğrenci elindeki düzlem aynaya gönderdiği tek bir ışık ışınının yansımasını inceliyor. Öğrenci, yansıyan ışın ile ayna yüzeyi arasındaki açının 25° olduğunu ölçüyor.
Buna göre, gelen ışının yüzey normali ile yaptığı açı (gelme açısı) kaç derecedir?
A) 65°
B) 25°
C) 50°
D) 130°
✔ Cevabı ve çözümü göster
Çözüm: Yüzey normali aynaya 90° diktir. Yansıyan ışının ayna yüzeyiyle yaptığı açı 25° ise yansıma açısı (normalle yaptığı açı) 90° – 25° = 65° olur. Yansıma kanununa göre gelme açısı da yansıma açısına eşit olduğundan 65°’dir.
Soru 3:
Bir deniz fenerinin kulesinde yer alan aydınlatma sisteminde, güçlü bir lambanın arkasına büyük bir **çukur ayna** yerleştirilmiştir. Bu düzenek sayesinde fenerin ışığı deniz yüzeyinde kilometrelerce uzaklıktaki gemilere kadar ulaşabilmektedir.
Deniz fenerlerinde düzlem veya tümsek ayna yerine çukur ayna tercih edilmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) Işığı her yöne dağıtarak fenerin bulunduğu odayı aydınlatmak
B) Görüntüyü küçülterek gemilerin feneri daha geniş görmesini sağlamak
C) Işığın rengini maviye çevirerek sisli havalarda görünürlüğü artırmak
D) Odak noktasına yerleştirilen kaynaktan çıkan ışınları paralel bir demet hâlinde toplayıp çok uzak mesafelere göndermek
✔ Cevabı ve çözümü göster
Çözüm: Çukur aynanın odağına konulan ışık kaynağından çıkan ışınlar aynadan yansıdıktan sonra dağılmadan, birbirine paralel güçlü bir demet hâlinde ilerler ve çok uzaklara ulaşır.
Soru 4:
Bir berber dükkânında tıraş olan müşteri, berberin ensesindeki kesimi göstermesi için elinde tuttuğu küçük bir düzlem aynayı başının arkasına doğru tuttuğunu görüyor. Müşteri, önündeki büyük duvar aynasına baktığında ensesindeki saç kesimini rahatlıkla görebilmektedir.
Müşterinin kendi ensesini görebilmesini sağlayan bu optik süreç aşağıdakilerden hangisinde doğru açıklanmıştır?
A) Küçük aynanın çukur ayna gibi davranarak görüntüyü ters çevirmesi
B) Enseden yansıyan ışık ışınlarının önce küçük aynaya, oradan da önündeki büyük aynaya yansıyarak müşterinin gözüne ulaşması
C) Büyük aynanın ışığı soğurarak ensenin görüntüsünü oluşturması
D) İki ayna arasındaki havanın ışığı kırarak görüntüyü öne taşıması
✔ Cevabı ve çözümü göster
Çözüm: Görme olayının gerçekleşmesi için cisimden yansıyan ışınların gözümüze gelmesi gerekir. Enseden yansıyan ışınlar arka aynadan ön aynaya, ön aynadan da müşterinin gözüne yansıyarak görmeyi sağlar.
Soru 5:
Sabah bahçeye çıkan bir öğrenci, çiçek yapraklarının üzerindeki çiy (su) damlalarına güneş ışığı vurduğunda damlaların tıpkı küçük birer mücevher gibi gökkuşağı renklerinde parladığını gözlemliyor.
Su damlalarında gözlenen bu renklenmenin nedeni ile aşağıdakilerden hangisinin oluşum nedeni aynıdır?
A) Sabun köpüğü baloncuklarının güneş ışığı altında farklı renklerde parlaması
B) Durgun bir göl yüzeyinde karşıdaki dağların net görüntüsünün oluşması
C) Siyah renkli bir taşın güneş altında beyaz taştan daha çok ısınması
D) Mağaza güvenlik aynalarında tüm koridorun küçük ve düz görünmesi
✔ Cevabı ve çözümü göster
Çözüm: Çiy damlalarının ve sabun köpüklerinin güneş ışığı altında gökkuşağı renkleri göstermesi, beyaz ışığın kırılma ve yansıma sonucunda kendini oluşturan renklere (ışık tayfına) ayrılmasıyla gerçekleşir.
Soru 6:
Bir evin salonunda yer alan halı, ahşap masa ve duvar boyası üzerine pencereden güneş ışığı vurmaktadır. Salondaki bu eşyaların yüzeyleri mikroskop altında incelendiğinde girintili çıkıntılı pürüzlü bir yapıya sahip oldukları görülmektedir.
Bu yüzeylerin pürüzlü olması günlük yaşamda bize aşağıdaki avantajlardan hangisini sağlar?
A) Eşyaların ayna gibi davranarak her baktığımızda kendi görüntümüzü göstermesini
B) Üzerlerine düşen ışığın tamamını soğurarak odanın karanlık kalmasını
C) Gelen ışığı her yöne dağıtarak (dağınık yansıma) odanın her köşesinin aydınlanmasını ve eşyaların görülmesini
D) Işığın hızını düşürerek gözlerimizin yorulmasını engellemesini
✔ Cevabı ve çözümü göster
Çözüm: Pürüzlü yüzeylerde gerçekleşen dağınık yansıma sayesinde ışık ışınları ortamın her yönüne yayılır; bu da bulunduğumuz ortamların aydınlanmasını ve cisimleri her açıdan görebilmemizi sağlar.
Soru 7:
Karanlık bir deney odasında özdeş üç masa üzerine sırasıyla kırmızı, yeşil ve beyaz renkli üç top konuluyor. Odaya yalnızca **yeşil renkli** ışık veren bir projektör tutuluyor.
Gözlemcinin masaların üzerindeki topları gördüğü renkler aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
A) Kırmızı top: Kırmızı, Yeşil top: Yeşil, Beyaz top: Beyaz
B) Kırmızı top: Yeşil, Yeşil top: Siyah, Beyaz top: Yeşil
C) Kırmızı top: Siyah, Yeşil top: Siyah, Beyaz top: Beyaz
D) Kırmızı top: Siyah, Yeşil top: Yeşil, Beyaz top: Yeşil
✔ Cevabı ve çözümü göster
Çözüm: Yeşil ışık altında kırmızı top yeşil ışığı soğurur ve siyah görünür. Yeşil top kendi rengi olan yeşil ışığı yansıtır ve yeşil görünür. Beyaz top ise üzerine düşen her rengi yansıttığı için yeşil görünür.
Soru 8:
Bir öğrenci düzlem aynanın önüne 15 cm boyunda bir kalem koyuyor. Daha sonra kalemi aynadan 20 cm daha uzağa çekiyor.
Kalem aynadan uzaklaştırıldığında aynada oluşan görüntü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Görüntünün boyu küçülür ve aynaya yaklaşır.
B) Görüntünün boyu yine 15 cm kalır ve görüntü de aynadan 20 cm uzaklaşır.
C) Görüntünün boyu büyür ve ters döner.
D) Görüntü aynanın önünde gerçek bir görüntüye dönüşür.
✔ Cevabı ve çözümü göster
Çözüm: Düzlem aynada cismin boyu her zaman görüntünün boyuna eşittir (15 cm değişmez) ve cismin aynaya uzaklığı görüntünün aynaya uzaklığına eşit olduğundan cisim 20 cm uzaklaşırsa görüntü de 20 cm uzaklaşır.
Soru 9:
Deniz suyundan içilebilir tatlı su elde etmek amacıyla tasarlanan “güneş damıtma sistemlerinde”, tuzlu suyun konulduğu havuzun tabanı mat siyah renge boyanır ve üzeri şeffaf eğimli bir camla kapatılır. Güneş ışığı camdan geçerek havuzdaki suyu ısıtır; buharlaşan su cama çarpıp yoğunlaşarak temiz su kabına akar.
Bu sistemde havuz tabanının siyah, üst kapağının ise şeffaf cam seçilmesinin nedeni aşağıdakilerin hangisinde doğru açıklanmıştır?
A) Siyah taban ışığı yansıtır, şeffaf cam ise buharı soğurur.
B) Şeffaf cam tüm ışığı soğurur, siyah taban suyu soğutur.
C) Şeffaf cam ışığın büyük kısmını geçirerek içeri ulaştırır, siyah taban ise bu ışığı soğurup ısıya dönüştürerek buharlaşmayı hızlandırır.
D) Her iki malzeme de dağınık yansıma yaparak tuzun dibe çökmesini sağlar.
✔ Cevabı ve çözümü göster
Çözüm: Saydam cam güneş ışınlarını geçirir, mat siyah taban ise ışığı yüksek oranda soğurarak ısı enerjisine dönüştürür ve tuzlu suyun hızla buharlaşmasını sağlar.
Soru 10:
Bir optik deneyinde beyaz ışık demeti cam prizmadan geçirildiğinde karşıdaki beyaz perde üzerinde kırmızıdan mora kadar uzanan renk kuşağı oluşuyor. Deneyci, perde üzerindeki **kırmızı** ve **mor** renkli ışıkların sapma açılarını karşılaştırıyor.
Prizmadan çıkan bu renklerin kırılma miktarlarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Mor ışık kırmızı ışığa göre doğrultusundan daha fazla saparak en altta yer alır.
B) Kırmızı ışık en fazla kırılan renk olduğu için perdenin en altında görünür.
C) Tüm renkler prizmadan aynı açıyla kırılarak çıkar.
D) Prizma sadece sarı ve yeşil ışıkları geçirir, diğerlerini soğurur.
✔ Cevabı ve çözümü göster
Çözüm: Beyaz ışık cam prizmadan geçerken en az kırılan renk kırmızı, en çok kırılan renk ise mordur (KuTu SaYaMaM). Bu nedenle mor ışık doğrultusundan en çok saparak en altta yer alır.
Soru 11:
Aşağıdaki günlük yaşam araçlarından hangisinde kullanılan ayna çeşidi diğer üçünden farklıdır?
A) El fenerlerinin içindeki yansıtıcı çanak
B) Diş hekimlerinin kullandığı muayene aynası
C) Makyaj masalarında yüzü büyük gösteren ayna
D) Alışveriş merkezlerindeki kör nokta güvenlik aynası
✔ Cevabı ve çözümü göster
Çözüm: El feneri, dişçi aynası ve büyüteçli makyaj aynasında çukur ayna kullanılırken; mağaza ve AVM güvenlik aynalarında geniş görüş alanı sağlayan tümsek ayna kullanılır.
Soru 12:
Bir bitki bilimci, kapalı bir serada yetiştirdiği yeşil yapraklı bitkilerin fotosentez hızını incelemektedir. Bilimci serayı yalnızca **yeşil renkli** ışık veren lambalarla aydınlattığında bitkilerin gelişiminin yavaşladığını ve neredeyse durduğunu fark ediyor.
Bitkilerin yeşil ışık altında yeterince enerji üretememesinin temel bilimsel sebebi nedir?
A) Yeşil ışık enerjisinin bitkilerin köklerine ulaşamaması
B) Yeşil yaprakların üzerlerine düşen yeşil ışığın büyük kısmını yansıtması ve soğuramaması
C) Yeşil ışığın seradaki camlardan içeri girememesi
D) Bitkilerin sadece siyah ışık altında fotosentez yapabilmesi
✔ Cevabı ve çözümü göster
Çözüm: Cisimler kendi renklerindeki ışığı yansıtır, diğer renkleri soğurur. Yeşil yapraklar da yeşil ışığı büyük oranda yansıttığı için bu ışıktan enerji soğuramaz ve fotosentez hızı en düşük seviyede kalır.
Soru 13:
Bir öğrenci küresel aynalarla ilgili poster hazırlarken şu maddeleri yazmıştır:
- I. Çukur ve tümsek aynalarda görüntü düzlem aynadaki gibi sağ-sol simetrik değildir.
- II. Tümsek aynaya yaklaşan bir cismin görüntüsü büyür ancak hiçbir zaman cismin kendi boyuna ulaşamaz.
- III. Küresel aynalarda ışığın yansıması sırasında gelme açısı yansıma açısına eşit değildir.
Öğrencinin posterine yazdığı bilgilerden hangileri doğrudur?
A) I ve II
B) Yalnız I
C) II ve III
D) I, II ve III
✔ Cevabı ve çözümü göster
Çözüm: I ve II numaralı ifadeler doğrudur. Ancak III numaralı ifade yanlıştır; çünkü düz veya küresel fark etmeksizin bütün aynalarda yansıma kanunu (gelme açısı = yansıma açısı) geçerlidir.
Soru 14:
Güneş enerjisi teknolojileri günümüzde uzay araştırmalarında da kritik bir öneme sahiptir. Dünya yörüngesinde görev yapan yapay uyduların ve Uluslararası Uzay İstasyonu’nun (ISS) enerji ihtiyacı dev kanatlar şeklindeki güneş panelleriyle karşılanmaktadır.
Uzay araçlarında enerji kaynağı olarak fosil yakıtlar yerine güneş pillerinin tercih edilmesinin en önemli sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Uzay boşluğunda rüzgâr enerjisinin çok daha verimli olması
B) Güneş pillerinin karanlıkta bile sınırsız elektrik üretmesi
C) Uzayda yakıt ikmali yapmanın zorluğu nedeniyle tükenmeyen güneş ışığından doğrudan elektrik enerjisi elde edilebilmesi
D) Fosil yakıtların uzayda daha hızlı yanarak aracı hızlandırması
✔ Cevabı ve çözümü göster
Çözüm: Güneş pilleri (fotovoltaik paneller) güneş ışığını doğrudan elektrik enerjisine çevirir. Uzayda sürekli yenilenen güneş ışığı bulunduğu ve yakıt ikmali mümkün olmadığı için en ideal ve sürdürülebilir enerji kaynağıdır.
Soru 15:
Büyük optik teleskopların tasarımında gök cisimlerinden gelen çok zayıf ışıkları toplayıp net bir görüntü oluşturabilmek için merceklerin yanı sıra büyük yansıtıcı aynalar kullanılır.
Bu teleskopların ana gövdesinde uzaktaki yıldızlardan gelen paralel ışınları tek bir noktada toplayarak güçlendirmek amacıyla hangi ayna türü kullanılır?
A) Düzlem ayna
B) Tümsek ayna
C) Çukur ayna
D) Buzlu cam yüzey
✔ Cevabı ve çözümü göster
Çözüm: Uzaktaki gök cisimlerinden gelen paralel ışık ışınlarını bir odak noktasında toplayarak görüntüyü netleştiren ve güçlendiren ayna türü çukur aynadır.