Kuvvetin Etkisinde Hareket 5
6. Sınıf Fen Bilimleri • Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli
🎯 Kuvvetin Etkisinde Hareket – Test 5
Soru 1:
Sürtünmesiz yatay düzlemdeki bir koliye sırasıyla şu müdahaleler yapılıyor:
• I. Aşama: Doğu yönünde 20 N kuvvet uygulanarak harekete geçiriliyor.
• II. Aşama: Hareket devam ederken batı yönünde 12 N kuvvet daha ekleniyor.
• III. Aşama: Ardından batı yönündeki kuvvete ek olarak batı yönüne 8 N kuvvet daha ekleniyor.
Kolinin bu aşamalardaki hareketi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) II. aşamada koli anında yavaşlayıp durur.
B) III. aşamada koli üzerindeki net kuvvet sıfır olacağı için koli doğu yönünde sabit süratle yoluna devam eder.
C) I. aşamada koli dengelenmiş kuvvetlerin etkisinde hareket eder.
D) III. aşamada koli anında geriye doğru hızlanmaya başlar.
Cevabı Gör / Çözüm
✅ Doğru Cevap: B şıkkı!
III. aşamada doğu yönündeki 20 N kuvvete zıt olarak batı yönünde toplam 12 + 8 = 20 N kuvvet oluşur. Net kuvvet sıfırlanır. Hareket halindeki cisim üzerindeki net kuvvet sıfır olduğunda (dengelenmiş kuvvetler) cisim durmaz, kazandığı süratle doğu yönünde sabit süratli hareketine devam eder.
Soru 2:
Doğrusal bir hatta hareket eden K, L ve M araçlarının yol-zaman bilgileri aşağıdaki gibidir:
• **K Aracı:** 120 metrelik yolu 4 saniyede tamamlıyor.
• **L Aracı:** 180 metrelik yolu 6 saniyede tamamlıyor.
• **M Aracı:** 200 metrelik yolu 5 saniyede tamamlıyor.
Bu araçların süratleri arasındaki doğru ilişki aşağıdakilerden hangisidir?
A) M > K = L
B) K = L = M
C) K > L > M
D) M > L > K
Cevabı Gör / Çözüm
✅ Doğru Cevap: A şıkkı (M > K = L)!
K aracının sürati: 120 / 4 = 30 m/s.
L aracının sürati: 180 / 6 = 30 m/s.
M aracının sürati: 200 / 5 = 40 m/s.
Buna göre sürat sıralaması M (40 m/s) > K (30 m/s) = L (30 m/s) şeklindedir.
Soru 3:
Yatay ve pürüzsüz bir masada duran 5 kg kütleli bir bloğa aynı doğrultuda üç farklı kuvvet uygulanıyor:
• Kuzey yönünde 16 N
• Güney yönünde 9 N
• Güney yönünde 15 N
Bu bloğu dengelenmiş kuvvetlerin etkisine getirmek için uygulanması gereken dengeleyici kuvvet hangisidir?
A) Kuzey yönünde 8 N
B) Güney yönünde 8 N
C) Kuzey yönünde 24 N
D) Güney yönünde 16 N
Cevabı Gör / Çözüm
✅ Doğru Cevap: A şıkkı (Kuzey yönünde 8 N)!
Güney yönündeki toplam kuvvet: 9 + 15 = 24 N’dir.
Kuzey yönündeki kuvvet: 16 N’dir.
Mevcut bileşke kuvvet güney yönünde 24 – 16 = 8 N’dir. Sistemi dengelemek için bu kuvvete eşit ve zıt yönde, yani Kuzey yönünde 8 N kuvvet uygulanmalıdır.
Soru 4:
Bir araç gideceği 480 km’lik yolculuğu iki etapta tamamlıyor:
• 1. Etap: Yolun ilk yarı kısmını (240 km) 4 saatte tamamlıyor.
• 2. Etap: Kalan 240 km’lik kısmı ise 2 saatte tamamlıyor.
Bu aracın tüm yolculuk boyunca ortalama sürati kaç km/h’dir?
A) 60 km/h
B) 80 km/h
C) 90 km/h
D) 100 km/h
Cevabı Gör / Çözüm
✅ Doğru Cevap: B şıkkı (80 km/h)!
Toplam Yol = 240 + 240 = 480 km.
Toplam Süre = 4 + 2 = 6 saat.
Ortalama Sürat = 480 / 6 = 80 km/h olarak tam sayı çıkar.
Soru 5:
Duran bir sandığa uygulanan yatay kuvvetler ve sandığın hareket durumları inceleniyor:
• Sandığa 15 N uygulandığında sandık kıpırdamıyor.
• Sandığa 30 N uygulandığında sandık yine kıpırdamıyor.
• Sandığa 45 N uygulandığında sandık sabit süratle kaymaya başlıyor.
Bu gözlemlere göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) 15 N uygulandığında zemin sürtünme kuvveti 15 N’dir.
B) 30 N uygulandığında net kuvvet sıfırdır.
C) Sandık 45 N ile sabit süratle giderken sürtünme kuvveti 45 N’dir.
D) 30 N uygulandığında etki eden sürtünme kuvveti 45 N’dir.
Cevabı Gör / Çözüm
✅ Doğru Cevap: D şıkkı!
Cisim duruyorken uygulanan kuvvete rağmen hareket etmiyorsa statik sürtünme kuvveti uygulanan kuvvete tam eşittir. 30 N uygulandığında oluşan sürtünme kuvveti 30 N’dir, 45 N değildir.
Soru 6:
Akıntı süratinin batı yönünde 3 m/s olduğu bir nehirde bir motorlu tekne batı yönünde ilerlemektedir. Teknenin kendi motor gücüyle suda oluşturduğu sürat 12 m/s’dir.
Kıyıdaki durgun bir gözlemciye göre teknenin yönü ve sürati aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
A) Batı yönünde 15 m/s
B) Batı yönünde 9 m/s
C) Doğu yönünde 9 m/s
D) Doğu yönünde 15 m/s
Cevabı Gör / Çözüm
✅ Doğru Cevap: A şıkkı!
Tekne ile akıntı aynı yönlü (batı) hareket ettiği için süratler toplanır: 12 m/s + 3 m/s = 15 m/s (Batı yönünde).
Soru 7:
Bir koşucu 600 metrelik düz dairesel bir pist etrafında tam 1 tur atarak başlangıç noktasına 30 saniyede geri dönüyor.
Bu koşucunun yer değiştirmesi ve ortalama sürati aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
A) Yer Değiştirme: 600 m , Sürat: 20 m/s
B) Yer Değiştirme: 0 m , Sürat: 20 m/s
C) Yer Değiştirme: 0 m , Sürat: 0 m/s
D) Yer Değiştirme: 600 m , Sürat: 0 m/s
Cevabı Gör / Çözüm
✅ Doğru Cevap: B şıkkı!
Başladığı noktaya geri dönen koşucunun ilk ve son konumu aynı olduğu için yer değiştirmesi 0 metredir. Ortalama sürati ise kat ettiği yol / zaman formülünden 600 / 30 = 20 m/s bulunur.
Soru 8:
Aşağıdaki tabloda dört farklı oyuncak araca uygulanan kuvvetler verilmiştir:
• **K Aracı:** Doğu 14 N, Batı 6 N
• **L Aracı:** Doğu 20 N, Batı 12 N
• **M Aracı:** Kuzey 15 N, Güney 5 N
• **N Aracı:** Kuzey 30 N, Güney 18 N
Hangi iki aracın üzerindeki bileşke kuvvetler eşit büyüklüktedir?
A) K ve L
B) L ve N
C) M ve N
D) K ve M
Cevabı Gör / Çözüm
✅ Doğru Cevap: A şıkkı (K ve L)!
K bileşkesi: 14 – 6 = 8 N.
L bileşkesi: 20 – 12 = 8 N.
M bileşkesi: 15 – 5 = 10 N.
N bileşkesi: 30 – 18 = 12 N.
K ve L araçlarının bileşke kuvvetleri eşit büyüklükte (8 N) çıkar.
Soru 9:
Doğrusal bir yolda ilerleyen bir minibüsün sürat-zaman grafiği incelendiğinde şu veriler elde ediliyor:
• 0 – 3. saniye arası: Sürati sabit 15 m/s
• 3 – 6. saniye arası: Sürati 15 m/s’den 0’a düşüyor (yavaşlıyor)
• 6 – 9. saniye arası: Hareketsiz duruyor
Minibüs hangi zaman aralığında dengelenmiş kuvvetlerin etkisindedir?
A) Yalnız 0 – 3. saniye
B) Yalnız 3 – 6. saniye
C) 0 – 3 ve 6 – 9. saniye
D) 3 – 6 ve 6 – 9. saniye
Cevabı Gör / Çözüm
✅ Doğru Cevap: C şıkkı!
Net kuvvetin sıfır olduğu (dengelenmiş kuvvetler) iki durum vardır: Cismin durması (6 – 9 saniye) ve cismin sabit süratle ilerlemesi (0 – 3 saniye). Yavaşlama esnasında (3 – 6 saniye) kuvvetler dengelenmemiştir.
Soru 10:
Bir hızlı tren 360 km’lik mesafeyi 2 saatte katederken, bir yarış arabası aynı mesafeyi 3 saatte katetmektedir.
Bu iki aracın süratleri arasındaki fark kaç km/h’dir?
A) 30 km/h
B) 40 km/h
C) 60 km/h
D) 120 km/h
Cevabı Gör / Çözüm
✅ Doğru Cevap: C şıkkı (60 km/h)!
Trenin sürati = 360 / 2 = 180 km/h.
Arabanın sürati = 360 / 3 = 120 km/h.
Süratleri arasındaki fark = 180 – 120 = 60 km/h’dir.
Soru 11:
Bir cisim üzerine aynı doğrultuda uygulanan 14 N, 18 N ve 25 N büyüklüğündeki üç kuvvet veriliyor. Yönleri serbestçe belirlenebilmektedir.
Bu üç kuvvetle elde edilebilecek EN BÜYÜK bileşke kuvvet ile EN KÜÇÜK bileşke kuvvet arasındaki fark kaç N olur?
A) 50 N
B) 57 N
C) 47 N
D) 32 N
Cevabı Gör / Çözüm
✅ Doğru Cevap: C şıkkı (47 N)!
En büyük bileşke (hepsi aynı yönlü): 14 + 18 + 25 = 57 N.
En küçük bileşke (25 N bir yöne, 14 + 18 = 32 N zıt yöne): 32 – 25 = 7 N.
Aralarındaki fark = 57 – 7 = 47 N bulunur.
Soru 12:
Bir araç 150 km yolu 3 saatte aldıktan sonra durup 1 saat mola veriyor. Moladan sonra 150 km daha yolu 2 saatte tamamlıyor.
Aracın mola süresi dahil tüm yolculuktaki ortalama sürati kaç km/h’dir?
A) 50 km/h
B) 60 km/h
C) 75 km/h
D) 100 km/h
Cevabı Gör / Çözüm
✅ Doğru Cevap: B şıkkı (60 km/h)!
Toplam Yol = 150 + 150 = 300 km.
Toplam Geçen Zaman (mola dahil) = 3 + 1 + 2 = 6 saat.
Ortalama Sürat = 300 / 6 = 60 km/h tam sayı olarak hesaplanır.
Soru 13:
Doğu yönünde sabit süratle gitmekte olan bir bisikletli arkasından esen rüzgârın etkisiyle hızlanmaya başlamıştır.
Rüzgâr esmeye başladıktan sonra bisikletliye etki eden kuvvetler hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) Bileşke kuvvet sıfır olmuştur.
B) Bisikletli dengelenmemiş kuvvetlerin etkisine girmiştir.
C) Rüzgârın kuvveti zemin sürtünmesine eşittir.
D) Bisikletliye etki eden dengeleyici kuvvet artmıştır.
Cevabı Gör / Çözüm
✅ Doğru Cevap: B şıkkı!
Cisim hızlandığına göre üzerindeki bileşke kuvvet sıfırdan farklıdır (dengelenmemiş kuvvetler etkisindedir).
Soru 14:
Bir yürüyen bant batı yönünde 2 m/s süratle hareket etmektedir. Yürüyen bandın üzerinde bulunan bir yolcu batı yönünde banda göre 1 m/s süratle yürümektedir.
Dışarıdan bakan sabit bir gözlemciye göre yolcunun 12 metrelik mesafeyi yürümesi kaç saniye sürer?
A) 4 saniye
B) 6 saniye
C) 12 saniye
D) 3 saniye
Cevabı Gör / Çözüm
✅ Doğru Cevap: A şıkkı (4 saniye)!
Yolcu ile bant aynı yönde (batı) hareket ettiği için dışarıdaki gözlemciye göre toplam sürat = 2 + 1 = 3 m/s olur.
Zaman = Yol / Sürat = 12 / 3 = 4 saniye bulunur.
Soru 15:
Aşağıda verilen hareket durumlarından hangisi dengelenmiş kuvvetler altında gerçekleşmektedir?
A) Yokuş yukarı yavaşlayan otomobil
B) Kalkış yapıp havalanan yolcu uçağı
C) Sabit süratle doğrusal bir hatta ilerleyen yüksek hızlı tren
D) Viraja girerek yön değiştiren otobüs
Cevabı Gör / Çözüm
✅ Doğru Cevap: C şıkkı!
Doğrusal bir hatta sabit süratle ilerleyen cisimler dengelenmiş kuvvetler altındadır (net kuvvet sıfırdır). Yavaşlayan, hızlanan veya yön değiştiren araçlarda ise kuvvetler dengelenmemiştir.