Karışımlar Konu Anlatımı
FENGEZEGENİ • FEN BİLİMLERİ
7. Sınıf Fen Bilimleri – Karışımlar ve Çözünme Hızı
KONU: Karışımlar
İki veya daha fazla maddenin kendi kimyasal özelliklerini kaybetmeden bir araya gelmesiyle oluşan maddelere karışım denir (Örnek: Tuzlu su).
Karışımların Temel Özellikleri
- En az iki farklı maddeden meydana gelirler.
- Maddeler kendi özelliklerini kaybetmezler (Örn: Tuzlu suda tuzun tadını almamız gibi).
- Maddeler her oranda rastgele karışabilirler.
- Saf madde değillerdir ve fiziksel yollarla bileşenlerine ayrılabilirler.
- Belirli bir formülleri, sembolleri, sabit erime ve kaynama noktaları yoktur.
- Yoğunlukları sabit olmayıp karışımdaki oranlara göre değişebilir.
- Yapılarına göre homojen veya heterojen olabilirler.

Karışımların Sınıflandırılması
A- Karışım Çeşitleri
1. Homojen Karışımlar (Çözeltiler)
Oluşturan maddelerin her tarafa eşit olarak dağıldığı, dışarıdan bakıldığında tek bir madde gibi görünen karışımlara homojen karışım ya da çözelti denir.
Çözelti = Çözücü + Çözünen
Miktarı fazla olan madde çözücü, miktarı az olan madde ise çözünendir. (Sulu çözeltilerde su daima çözücüdür.)
Homojen Karışım Örnekleri: Tuzlu su, şekerli su (şerbet), kolonya, hava, gazoz, sirke, maden suyu, lehim ve bronz gibi metal alaşımları.
2. Heterojen Karışımlar (Adi Karışımlar)
Maddelerin her tarafa eşit dağılmadığı, dışarıdan bakıldığında bileşenlerin rahatlıkla görülebildiği karışımlardır. Ayran, süt, Türk kahvesi ilk bakışta homojen gibi dursa da bekletildiğinde heterojen oldukları anlaşılır.

Zeytinyağı – Su Karışımı (Heterojen)
Heterojen Karışım Örnekleri: Zeytinyağı-su, kum-su, ayran, çamur, sis, duman, salata, çorba ve meyve suyu.
B- Çözünme Hızına Etki Eden Faktörler
Bir katının sıvı içerisindeki çözünme süresini hızlandırmak için şu üç faktör uygulanır:
- Sıcaklık: Sıcaklık arttıkça taneciklerin hızı artar ve çözünme hızı hızlanır. (Not: Gazların sudaki çözünürlük hızı sıcaklıkla ters orantılı olarak azalır.)
- Karıştırma: Çözeltiyi karıştırmak veya sallamak temas oranını artırarak çözünmeyi hızlandırır.
- Tanecik Boyutu (Temas Yüzeyi): Çözünen katıyı toz haline getirmek (temas yüzeyini artırmak) çözünme hızını maksimum seviyeye çıkarır (Örn: Pudra şekeri > Toz şeker > Küp şeker).

Element, Bileşik ve Karışımların Karşılaştırılması
Pekiştirme Soruları
Soruların doğru yanıtını ve detaylı çözümünü incelemek için ilgili kutucuğa tıklayabilirsiniz.
Soru 1:
Karışımlar ile ilgili aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Saf maddeler değildirler.
B) Belirli bir formül veya sembolleri yoktur.
C) Oluşturan maddeler kendi özelliklerini kaybederler.
D) Fiziksel yollarla bileşenlerine ayrılabilirler.
Cevabı Gör / Çözüm
Çözüm: Karışımları oluşturan maddeler kendi kimyasal özelliklerini kaybetmezler (Örn: Tuzlu sudaki tuzun tuzluluk özelliğini koruması gibi).
Soru 2:
Aşağıdaki karışımlardan hangisi homojen karışım (çözelti) sınıfında yer alır?
A) Zeytinyağı – su
B) Kum – su
C) Kolonya
D) Ayran
Cevabı Gör / Çözüm
Çözüm: Kolonya her yerinde aynı özelliği gösteren homojen bir çözeltidir. Zeytinyağı-su, kum-su ve ayran heterojen karışımlardır.
Soru 3:
Şekerli su çözeltisinde su ve şekerin fiziksel halleri göz önüne alındığında çözücü ve çözünen tanımı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
A) Su: Çözünen – Şeker: Çözücü
B) Su: Çözücü – Şeker: Çözünen
C) İkisi de çözücüdür
D) İkisi de çözünendir
Cevabı Gör / Çözüm
Çözüm: Sulu çözeltilerde su her zaman çözücü maddedir. İçerisinde çözünen şeker ise çözünen maddedir.
Soru 4:
İlk bakışta tek bir madde gibi görünmesine rağmen bekletildiğinde bileşenlerine ayrıldığı gözlenen süt ve ayran hangi sınıf karışımlardandır?
A) Homojen karışım
B) Saf madde
C) Heterojen karışım
D) Element
Cevabı Gör / Çözüm
Çözüm: Süt ve ayran bekletildiklerinde kaymak bağlama veya dibe çökme gibi durumlar sergiledikleri için heterojen karışım olarak kabul edilirler.
Soru 5:
Katı bir maddenin sıvı içerisindeki çözünme hızını artırmak için aşağıdaki işlemlerden hangisi uygulanmaz?
A) Sıcaklığı artırmak
B) Çözeltiyi karıştırmak
C) Katı maddeyi toz haline getirmek
D) Karışımı soğuk ortama koymak
Cevabı Gör / Çözüm
Çözüm: Sıcaklığın azaltılması (soğutulması) taneciklerin hareket hızını düşüreceği için çözünme hızını yavaşlatır, artırmaz.
Soru 6:
Küp şeker, toz şeker ve pudra şekeri eşit sıcaklıktaki sulara aynı anda atılıyor. Bu maddelerin çözünme süreleri arasındaki ilişki hangi seçenekte doğru verilmiştir? (1: Küp şeker, 2: Toz şeker, 3: Pudra şekeri)
A) 1 > 2 > 3
B) 3 > 2 > 1
C) 1 = 2 = 3
D) 2 > 1 > 3
Cevabı Gör / Çözüm
Çözüm: Temas yüzeyi (tanecik boyutu küçüldükçe) arttıkça çözünme hızı artar. En hızlı pudra şekeri (3) çözünür, en uzun sürede ise küp şeker (1) çözünür. Çözünme süresi (zamanı) olarak ise 1 > 2 > 3 şeklindedir.
Soru 7:
Aşağıdaki karışım örneklerinden hangisi diğerlerinden farklı bir grupta (farklı türde) yer alır?
A) Şerbet
B) Maden suyu
C) Salata
D) Gazoz
Cevabı Gör / Çözüm
Çözüm: Şerbet, maden suyu ve gazoz homojen karışım (çözelti) iken salata heterojen bir karışımdır.
Soru 8:
Element, bileşik ve karışım ortak özellikleri göz önüne alındığında aşağıdakilerden hangisi üçü için de ortak bir özelliktir?
A) Saf madde olma
B) Birden fazla tür atom içerme
C) Madde olma (kütle ve hacme sahip olma)
D) Formülle gösterilme
Cevabı Gör / Çözüm
Çözüm: Element, bileşik ve karışımların hepsi birer maddedir yani kütleleri ve hacimleri vardır. Saf olma, formülle gösterilme veya tek tür atom içerme özellikleri üçü için ortak değildir.